تاريخ سينما، تاريخ خلق قدرت است ژاکوب رانسير
گفتي که من را با ماشين کوچکت مي بري
دوستت همين نزديکي ها زندگي مي کند
دوستي که خانه و همه چيز دارد
: گفتي اهل کجا هستم
حدس زدي از يوگسلاوي ام
ولي آن کشور ديگر يوگسلاوي نيست
اين داستان کشوري است
که ديگر وجود ندارد
کشوري که تجزيه اش کرده و به تن فروشي کشاندند
او هر روز مک دونالد خورده و هرگز هنرپيشه نشد
کشوري که فقط در فيلم ها مانده
پرسيدي : اهل کجا هستم حدس زدي از يوگسلاوي ام
جمهوري فدرال سوسياليستي يوگسلاوي 1945 – 1991
آن کشور ديگر يوگسلاوي نيست
لي لا
سينماي کمونيست
فيلم ها نقش بسيار بزرگي در يوگسلاوي سابق داشتند
ما يکي از بهترين سازندگان فيلم در اروپا بوديم
ستيفان پترويچ دستيار کارگردان
دولت يوگسلاوي شهر سينمايي تأسيس نمود
ما داراي ، فعاليت هاي فوق العاده اي بوده
با توليد کنندگان بزرگ کار کرده
و فيلم ها و مناظري بي نظير در سطح جهان ساختيم
وليکو دسپوتوويچ تهيه کننده
ساعت چنده ؟
وقت انقلاب است
اتحاديه هنرپيشگان را اول در صربستان و بعد در يوگسلاوي بنياد گذاشتم
: بالاي ورودي آن نوشته بود اگر بنظرت بهترين هستي، وارد نشو
وليمير باتا ژيوجينويچ هنرپيشه
فيلم هاي امروزه کاملا متفاوت هستند
قديم ها تأثيرات فيلم بسيار عظيم بود
زيرا اسلحه تبليغاتي قدرتمندي در دستان حزب بودند
دراگيشا گيله دوويچ مدير استوديو
هر دولت و حکومتي اعتقادات خود را ترويج مي کند
اينکار هميشه بوده و اکنون نيز در حال انجام است
هر دولتي برنامه هاي خود را جلو مي برد
بنظرم بهترين مسئله براي فيلم منصفانه بودن است
انصاف تعيين مي کند که فيلم چه مدت ديده مي شود
انصاف اولين و تنها قانون فيلم است
وليکو بولاژيچ کارگردان
در تصوير رهبر پارتيزان ها ديده مي شود
ژوزف بروز معروف به تيتو
که 25.5.1892 در کامرويچ بدنيا آمد
رفيق تيتو قهرمانان را به نبرد فرا مي خواند
بهمراه بمب، نارنجک تفنگ و تيربار
رفيق تيتو قهرمانان را به نبرد فرا مي خواند
بهمراه بمب، نارنجک تفنگ و تيربار
رفيق تيتو قهرمانان را به نبرد فرا مي خواند
بهمراه بمب، نارنجک تفنگ و تيربار
به نبرد فرا مي خواند
در دفاع از عدالت
به نبرد فرا مي خواند
در دفاع از عدالت
مارشالِ يوگسلاوي ژوزف بروز تيتو
رفيقِ رييس جمهور تيتو
بيش از 32 سال در پروژه هاي سينمايي شما خدمت کردم
بخاطر همه آن لحظات سپاسگزارم
نشد تصوير ديده نمي شود
الکساندر لِکا کنستانتينوويچ مسئول نمايش فيلم براي تيتو
برلين سقوط کرده برلين سقوط کرده
برلين شکست خورد
هيتلر شکست خورد
برلين سقوط کرده برلين شکست خورده
پانزدهم اوت 1945 پايان جنگ جهاني دوم
سال 1945 در ذهنم به يادگار نشسته
عدالتي که بخاطرش جنگيديم بدست آمده بود
در يوگسلاوي نوين همه چيز آزاد شده
و کشور غرق در خوشبختي مي شد
اکنون يوگسلاوي نوين رقم مي خورد
رفقا، جنگ تمام شد ولي انقلاب ادامه دارد
انقلاب مردم
اگر نمي داني چطور سنگ ها را حمل کني
بيا اينجا خودت را امتحان کن
يوگسلاوي از 1941 تا 1945 در جنگ بسر برد
کشورمان را ويران کرده
و بمباران چند بار بلگراد را به خاکستر نشاند
سال هاي 1947 - 1946 بيش از 230 کيلومتر راه آهن ساختيم
جوانان مي ساختند و ديگران نيز کمک مي کردند
براي کار اينجا آمده ام
مي خواهيم با رفقا جاده بسازيم
الو، الو
نزديک 70 درصد از اهداف متحقق شده اند
تمام وقت بصورت داوطلبانه کار کرده ام
بخصوص داخل سازمان
براي اثبات شجاعت خودمان روي زمين پادگان ها خوابيده
و از تشک و لحاف چيزي نمي گفتيم
خيلي مشتاق بوديم
مي خواستيم براي کشورمان کار بکنيم
ته مانده هاي بورژوازي با شک و ترديد به تلاش ما مي نگرند
آنها نمي فهمند
که 5 سالِ سوسياليستي برابر با 50 سالِ آنهاست
در صورت نياز شبانه روز کار مي کنيم
زيرا کشورمان تلاش توده اي مي طلبد
همگام با اين مبارزات در اول ماه مه 1947
کارِ ساخت يک شهر بزرگ سينمايي در بلگراد آغاز گرديد
ولاستيمير گاوريک مدير توليد
سال 1951 صاحب 7 استوديوي مدرن و ساختمان هاي ديگر شده بوديم
استوديوي مرکزي آوالا فيلم مه 1947
که صنعت سينماي يوگسلاوي در آنجا امورات را انجام مي داد
وقتي آنجا رفتم، شهر سينمايي مثل اين کاغذ خالي بود
آنجا فقط علفزار بود
اوايل کار نمي دانستيم شهر سينمايي را چگونه مي سازند
مهندس ما، عمو ژيوا فعاليت ها را توضيح مي دهد
سلام بچه ها سلام
آن کوه را مي بينيد ؟
خب، برويم
هدف اين بود که براي سه ساختمان سه استوديوي بزرگ ساخته شود
همچنين ساختمانِ مونتاژ
و صدابرداري - ويراش
سپس کمي به طرف بالا دست راست
جا رختي، محل اسکان بازيگران و اتاق گريم قرار داشت
اتاقک نگهباني آوالا فيلم کنوني اينجاست
اينجا ورودي ساختمان بوده و اين راه آسفالت شده است
همه بخاطر اين 300 مترِ آسفالت شده احساس غرور مي کردند
روز بخير آوالا فيلم
چه کمکي از دستم بر مي آيد ؟
يک لحظه
پانکو پتريچ مدير استخدام – آوالا فيلم
بله، حکم را گرفته ايم هشتاد و پنج ... که اينطور
بخاطر خصوصي سازي
آوالا فيلم بنابر تصميم دولت بعنوان استوديوي مرکزي تأسيس شد
اينجا متن فرماني است
که رييس جمهور مارشال ژوزف بروز تيتو امضاء کرده
در مرکز سينمايي يوگسلاوي مي بايست در دوره پنج ساله اول
هر سال 30 الي 50 فيلم تهيه و فيلمبرداري گردد
برنامه متحقق نشد
و تا الان فقط يک استوديو در اينجا بنا شده
البته بزرگترين استوديوي جهان
طرح و برنامه ها چنان بزرگ و گسترده بوده
که براي تحقق شان منابع و نيروي انساني کافي وجود نداشت
همانطور که ايده ئولوژي هاي کلاني مانند سوسياليسم و اعتقاد به مسيح
به پشتيباني نياز دارند
شهر سينمايي را هم نمي توان از بادِ هوا ساخت
کارگران دچار رنج و مشقت مي گردند
قبل از اينکه همه مشکلات را از سر راه بردارند
آنها مي دانند که ساختنِ سوسياليسم به نفعشان بوده
و فقط با تعهد مي توانند به اهدافشان دست يابند
سوسياليم، زندگاني خوب و نويني بوده که مردم با دستان خود مي سازند
و تحت رهبري حزب و رفيق تيتو جلو مي برند
آيا سر تيتو درد مي کند
هنگامي که شب ها مي رود آرام بگيرد ؟
آيا او شب ها مي تواند
راحت سر بر بالين گذارد ؟
نه، نه نمي تواند
چونکه حتي در خواب هم
به روزهاي نوين مي انديشد
روزها براي او بسيار کوتاهند
زيرا دارد براي ما فرداها را برنامه مي ريزد
چونکه حتي در خواب هم
به روزهاي نوين مي انديشد
روزها براي او بسيار کوتاهند
زيرا دارد براي ما فرداها را برنامه مي ريزد
از روس ها و لنين ياد گرفته بوديم
که فيلم ابزار تبليغاتي مهمي براي حزب و دولت هستند
چه کسي مي تواند روي نقشه نشان دهد که روسيه کجا قرار گرفته ؟
من
روس ها عاشق چه کسي هستند ؟ رفيق استالين
اولين فيلم را سعي کرديم
با همکاري موس فيلم از شوروي توليد نماييم
گروه بزرگي از مردم را تصوير برداري نموديم
که تصاوير بسيار بزرگِ ژوزف ويساريونويچ استالين
و تصاوير کوچکتري از بروز تيتو را حمل مي کردند
با اين حال مارشال تيتو مهمترين قهرمان جنگ بود
دليل اينکار سوء استفاده وحشتناکي بوده
که بخاطر آن سعي مي شود مبارزه قهرمانانه مردم يوگسلاوي را
ماه مه 1948 تيتو حاضر به پيروي از دستورات استالين نمي شود
از غرور و افتخار تهي کنند
استالين در تابستان 1948 يوگسلاوي راتهديد به حمله نمود
اطلاعيه کشورهاي برادر و کمونيستي در مورد حزب کمونيست يوگسلاوي
مشکلات سختي داريم
با کشورهاي اروپاي شرقي اختلاف پيش آمده
و آن ها عليه ما شده اند
، تيتوئيسم ! خيانت به سوسياليسم است
شوروي قدرت مطلق مي خواست
و اگر قدرت را در يک کشور بدست مي آورد
آنوقت شروط خود را تحميل مي کرد
طرفدار استالين هستي يا تيتو ؟ ! ژنرال دوگل
هميشه به نام استالين قسم خورده و تو هم عکسش را پايين مي کشي
صبرکن، شايد بهتر باشد تصوير ديگر را برداريم
شکر آب شدن رابطه استالين و تيتو باعث شد
که فيلم هاي ساخت شوروي ديگر در يوگسلاوي نمايش داده نشوند
تو اشتباه مي کني رفيق استالين
اين عقيده همه ماست
واحدي را تشکيل داديم
که وظيفه داشت تا با سرعت از قطب ديگر فيلم تهيه کند
و اين در کل به معناي توليدات هاليوود و غرب بود
اولين فيلم هاي غربي ! در يوگسلاويِ تيتو
امروز اهالي بلگراد ساعت ها در صف فيلمهاي هاليوود بودند
زيرا در زمان هاي اخير فقط تبليغات شوروي را ديده اند
تارزان و اهالي جنگل
او در سمت راست ايستاده بود
فرمانده هميشه در سمت راسته
اينکار عادت ارتشيان است
نمي ترسيدم
فقط اولين روزِ کار هيجان داشتم
نه از دست تيتو بلکه بخاطر کارم
آن روز کل وزراي دولت پيش او بودند
نمي دانم چرا
تيتو به سر تا پاي من نگريست
: سپس پرسيد کي آمدي ؟
گفتم : امروز
از کجا ؟ از نگهباني
: او بر شانه هاي من زده و گفت خيلي خب
بقيه حتي به من نگاه هم نکرده و از کنارم رد شدند
هر روز فيلم نگاه مي کرديم
يا او نگاه کرده و من بهش نشان مي دادم
وقتي او به جايي مي رفت فيلم ها را آماده مي کردم
زيرا شب موقع برگشتن نگاهشان مي کرد
رييس جمهور تيتو عاشق فيلم بود
با توجه به اطلاعات خودم و چيزهايي که بقيه ديده اند
او هر شب به سينما مي رفت
، او تمام فيلم هاي داخلي را نگاه کرده از سينماي وسترن خوشش آمده
و از کرک داگلاس و جان وين تعريف مي کرد
اسامي ديگر را ياد ندارم زيرا 27 ساله که ديگر کار نکرده ام
يکبار از ساعت 3 صبح داشتم فيلم نمايش مي دادم
: رييس جمهور پرسيدند چرا خانه نرفته ام
گفتم : رفيق رييس جمهور يک فيلم خوب گير آورده ام
ولي بايد فردا آن را بر گردانم
چه فيلمي ؟ فيلم پارتيزانيِ کوزارا
او تمامش را نگاه کرد
تقريبا پنج و نيم بامداد تمام شد
سپس ماشين ها دنبالش آمده و راهي شد
: فکر کردم کي مي خواهد بخوابد
در بيستم اکتبر سالروز آزاد سازي بلگراد
رييس جمهور ژوزف بروز تيتو
موزه تاريخ جنگ يوگسلاوي را افتتاح نمود
در مراسم افتتاح همسر رييس جمهور، يووانکا بروز
و مقامات عاليرتبه يوگسلاوي شرکت داشتند
رييس جمهور اظهار داشت که موزه يک بناي تاريخي بوده
و اميدوار است که نيازي به نمايش تاريخ جنگ هاي آينده در آنجا نباشد
دستور را به همه رزمندگان نشان بده
پنجره امشب بايد فرو ريزد تيتو
امروزه سخن گفتن از جنگ هايي که براي کشورمان اتفاق افتادند، سخته
ما فيلم هايي در مورد مبارزات آزاديبخش خلق ساختيم
براي ساخت آنها هيچ معيار دقيقي نداشتيم
: خيلي ها مي پرسند ما کي هستيم
ما پارتيزان هستيم ما بخاطر آزادي مي جنگيم
رفقا
مرگ بر فاشيسم مرگ بر فاشيسم
رفقا مرگ بر فاشيسم
آزادي براي خلق آزادي براي خلق
فيلم ها بسيار معتبر و قابل اعتماد بودند
هر چند گاهي اوقات اغراق نيز مي کردند
ششصد و سيزده بگوشم
عموزاده آمده است
اثري از راهزنان نيست آنها را دست کم نگيريد
پدربزرگ، اين غرش ها چيست ؟ پسرانمان دارند دشمنان را مي کشنند
يکسري فيلم هاي راستگو و انتقادي نيز وجود داشتند
فيلم هايي که ديگر در کشورمان ساخته نمي شوند
آهاي
يک ارتش از آنجا مي گذرد
ما ارتش خلق پرولتاريا هستيم
اين گروه مستند ساز نبوده و تصاوير نيز از جنگ واقعي نيستند
فيلمبرداري صحنه هاي فيلم پارتيزان اثر استول يانکوويچ را دنبال مي کنيم
اينها سربازانِ در حال خدمت بوده
و گروه بازيگران متشکل از ستارگانِ داخلي و خارجي هستند
اهل صربستان هستم
کدام کارگردان را خوب مي شناسي ؟ باتا ژيوجينويچ
اهل کجا هستيد ؟ اسلووني نقش من در گروه آلماني ها بود
ولي برگشتم بين گروه پارتيزان ها بدون اينکه کسي متوجه شود
نقش تو چيست ؟ سرباز مُرده ايتاليايي
موقع زنده بودن کي هستي ؟ کراسنيک صالح توزلا
مشغول انجام خدمت سربازي هستم
رفيق فرمانده گردان آيا مي خواهيد بگوييد
که سربازان امروزه در مقايسه با سربازهاي قديم، وقت تلف مي کنند ؟
نظر من متفاوت است
سربازان امروزه کاملا به پارتيزان ها احترام گذاشته
و ياد مي گيرند مثل آنها مبارزه کنند
بگذاريد جلوتر بيايند
آتش
حمله
مردم بودجه فيلم هاي پارتيزاني را تأمين نموده و آنها را دوست داشتند
همراه باتا ژيوجينويچ و بقيه بازيگران به کارخانه رفته
: تا بگوييم داريم يک فيلم خوب مي سازيم
و براي آن پول جمع مي کنيم
مردم دوست داشتند بازيگران را در اونيفورم ببينند
وقتي گفتيم که براي ساخت فيلم به پول نياز داريم
پول ها را بما داده و نپرسيدند که چقدر لازم داريم
ما تمام اروپا را به زانو در آورديم
ولي اينجا در بالکان
چندتا پارتيزان ژوليده نقشه هاي ما را بهم مي زنند
شليک کن، رفيق بلد نيستم
چطور بلد نيستي ؟ شليک کن
خيلي از فيلم هاي پارتيزاني اسفبار بودند
اکثر فيلم ها فقط کشتار آلماني ها بودند
عقب نشيني عقب نشيني
: هيتلر قبل از مرگ گفت باتا ژيوجينويچ را بکشيد
بي معناست هيچ پارتيزان پرنده اي وجود ندارد
آنها در اينجا و آنجا به ما حمله کرده اند
تيتو بشدت باور داشت
که بايد در مورد جنگ و پارتيزان ها فيلم هاي زيادي ساخته شوند
پيام به لشکر براندنبورگ
ژوزف بروز ملقب به تيتو را پيدا نماييد
خدمه فيلم از جمله سربازان و افسران
به مناسبت آغاز فيلمبرداري به رفيق تيتو تلگراف زدند
رفيق رييس جمهور گرامي
بامدادان اولين کپي فيلم آماده مي شود
و اين يعني پايان يک دوره طولاني از کار
کاري که در کمال آگاهي و توانايي انجام داده
تا بتوانيم دين مان را به انقلاب پرداخت نماييم
باعث افتخار و خوشحالي ماست
که نتيجه کارمان را در اسرع وقت به اطلاع شما برسانيم
از فردا صبح کپي فيلم در اختيار شما خواهد بود
پايان پيام
تيتو به مقدار قابل توجهي در فيلم ها شرکت مي کرد
بخصوص در فيلم هايي که ! از او مي گفتند
او اصلا آماتور نبود
برعکس مسايل را به دقت آناليز مي کرد
اينکار براي ما فيلمسازان مهم بود
براي مثال : او در يادداشت هايش مي نوشت
توجه داشته باشيد ، که بتوانم فيلم را در خانه نگاه کنم
، اين درست نيست
فيلمنامه را خوانده و نظرم را اطلاع مي دهم
لازم نيست حتما فيلم را در سينما ببينم ... تيتو
از تانک هاي اصلي آلمان در دوران جنگ
يکسري تصاوير را نگه داشته ام
مي توانم اين عکس ها را بزرگنمايي کرده
و آنها را در اماکن مربوط به آن زمان نصب کنم
تيتو کجاست ؟ تيتو کجاست ؟
تيتو خيلي دوست داشت
که شماره پلاک واقعي ماشين او در فيلم ديده شود
اين ماشين تيتو است
او خيلي هيجان داشت
وقتي که آلماني ها شماره پلاک ماشينش را شناختند
تيتو اينجا بوده، نبايد دور شده باشد افراد را جمع کرده و حمله کنيد
بخواب بخواب دلبندم
تا روز روشن فرا مي رسد
جناب کاپيتان بارها از خودم پرسيده ام که چه چيزي
اين پا برهنه هاي بي سلاح را وادار به حمله و کشته شدن نموده
و کدام نيروي عجيب به آنها انگيزه مي دهد ؟
پارتيزان ... حافظ يک زنجيره اصول است
آنها بر اين باورند که مي توانند دنيا را بهتر نموده
و بصورت توده اي ! به اين نوع ايمان آلوده شده اند
اين موضوع راز شگفت انگيز سرسختي آنهاست
اقامتگاه تيتو – اوليکا اوژيچکا صربستان – بلگراد
از سال 1980 به بعد اينجا نيامده ام
هنوز هم کليد ساختمان را دارم
مي خواهم آن را به کسي ببخشم
بفرما ... مرسي خوش آمديد
يک کليد ديگر هم دارم ولي آن را نمي دهم
جنايتکاران ناتو در سال 1999 اقامتگاه را بمباران و نابود کردند
همه کارها اينجا انجام شدند
پرده سفيد آنجا بود
پروژکتورها آنجا بودند
هر شب آنها را آماده اجرا مي کردم
آنجا صندلي راحتي وجود داشت
رفيق يووانکا و رفيق رييس جمهور داخل آنها مي نشستند
وقتي ساعت 6 بعد از ظهر آمدم تا دستگاه ها را آماده نمايم
: رييس جمهور سؤال کرد چه فيلمي نگاه مي کنيم
جوابش را دادم
بعضي اوقات نيز متن خلاصه فيلم را بهش مي دادم
آنها شام دو نفره خود را در عرض 15 دقيقه خوردند
اما بخاطر اينکه مهمان داشتند نمي دانستم، کي حاضر مي شوند
آنوقت نشستم و منتظر ماندم
آن لحظات سخت ترين بودند
اينجا بلگراد است پايتخت يوگسلاوي
دو رودخانه، 9 تپه و ميليون ها نفر جمعيت
در 2 هزار سال اخير اين شهر 54 بار ويران شده است
امروز جمعه، 29 آوريل يکصد و نوزدهمين روزِ سال است
شهر سينمايي واقع در حومه بلگراد دوباره سر زنده شده
و امسال با چندين شرکت خارجي کار مشترک انجام داده است
اينجا فيلمِ توحش فراموش ناشدني را فيلمبرداري مي کنند
آوالا فيلم سال 1962
استفان پتروويچ دستيار کارگردان
سال 1962 نقطه عطفي در تاريخ سينما بود
مديريت کمپاني آوالا فيلم دستِ راتکو دراژويچ افتاد
او از پيشينيان خود کاملا متفاوت بود
، الان چه از اين خوشت مي آيد ؟
بنظرم شما را مي شناسم خيلي ها مي شناسند ... بنوشيم ؟
آوالا فيلم هنگام توليد مشترک فيلم يک مدير نابغه ديگر هم داشت
يانکي ها او را
شعبده باز هاليوودِ بالکان مي ناميدند
او راتکو دراژويچ بود
يک پارتيزان شجاع و از اعضاي گروهي که
رهبر چيتنيک ها دراژا ميهايلوويچ را دستگير نمودند
ولاستيمير گاوريک مدير توليد
او تجارب زيادي داشته و به چندين زبان مسلط بود
بنظرم کارفرماي سابق يعني پليس امنيتي
در استخدام او نقش داشتند
او خيلي کارهاي مرموز و دشوار کرده بود
حتي بخشي از کمک هاي انجام شده به کشورمان را
با دستور دولت به کشورهاي آمريکاي لاتين فروخته
و دولت نيز پول هاي بدست آمده را براي مقاصد مخفي هزينه نمود
او ردپاي خود را در صنعت سينما برجا گذاشت
پانکو پتريچ جانشين مدير اداري – آوالا فيلم
حتي در دوران اوليه آوالا فيلم
راتکو دراژويچ کسي بود
که آوالا فيلم را نظم و نظام بخشيد
او شروع کرد
به وارد کردن شرکاي آمريکايي به کشور
همچنين توليدات مشترک بزرگي را آغاز و ارز زيادي وارد کشور نمود
فيلم سينمايي کشتي هاي بلند
پول هايي که به خزانه ملي واريز شدند
جهان در سايه راتکو دراژويچ وارد آوالا فيلم شده
و آوالا فيلم نيز وارد جهان شد
فيلم کشتي هاي بلند سنگِ زيربنايي بود
که در سايه آن سر از توليد فيلم هايي در آورديم
که در همه جهان به نمايش در آمدند
چرا محل فيلمبرداري را يوگسلاوي گذاشتيد ؟
زيرا استوديوهاي آمريکايي – اروپايي به اندازه کافي بزرگ نبودند
صحنه هاي ما عظيم بودند
مي بايست تأسيسات بيشتري بسازيم
تا توانايي هاي خود را به نمايش در آوريم
نشان داديم که مي توانيم بخوبيِ آنها کار بکنيم
اماکن فيلمبرداري ما آماده بودند
همچنين گروه هاي حرفه اي – فيلمبرداري
مسلما از آنها هم ياد گرفتيم ولي به روي خودمان نياورديم
اينکار فوت و فن صنعت است
فيلم دروغ است
ولي سعي مي کنيم آن را به همه واقعي نشان دهيم
راتکو دراژويچ يک دستور العمل صادر نموده
که مي بايست : بشدت اعمال مي شد
آمريکايي ها نبايد احساس مي کردند
که در هاليوود نيستند
کساني که اينجا هستند : مدام دو واژه را تکرار مي کنند
نِما پروبلام
يعني مشکلي نيست
بديهي است که ما چيزي جز مشکلات نداريم
اگر خانه فرو بپاشد نِما پروبلام
وقتي فيلمبرداري تابستانه را شروع کرديم
آسمان آبي بود ولي يکدفعه برف باريد
اگر افراد سرِ کار نيامدند نِما پروبلام
برنامه را عوض کرده و صحنه هاي زمستاني را فيلم گرفتيم
آنوقت برف ها ذوب شده و بهار از راه رسيد
نِما پروبلام بزودي برف مي بارد
ستاره هاي آسمان فيلم اين اواخر به بلگراد رسيده اند
همچنين همکار چارلي چاپلين داون آدامز
کارگردان نئورئاليست، جوزپه دسانتيس براي فيلمبرداري آماده مي شود
البته با معاونت وليکو بولاژيچ
گروه فيلمسازان انگليسي بهمراه آنتوني هاپکينز و ديويد سويفت
نسخه خود از رمان جنگ و صلح را فيلم مي گيرند
فيلمبرداري امپراطوري کوبلاي خان در بلگراد آغاز شده است
نقش مارکوپولو را يک فرانسوي جوان بنام الن دلون بازي مي کند
هتل متروپل پاتوق ستارگان سينما شده
در لابي هتل، ستاره هاي فيلمِ کشتي هاي بلند را ملاقات کرديم
رُي تنس
آنتوني کوئين اينجا فيلم ساخته است
متروپل در آنزمان بهترين هتل بلگراد بود
تمامي ستارگان فيلم هاي مشهور دوره اي را اينجا بوده اند
رسيدن غير منتظره آلفرد هيچکاک همه را آشفته کرد
برايمان بگوييد در يوگسلاوي چکار مي کنيد ؟
سه چهار روز اينجا هستيم
: کرک داگلاس آمدم يوگسلاوي را ببينم
و با رييس جمهور تيتو ديدار نمايم
اميدوارم دلايل کافي پيدا نموده
تا سال آينده اينجا فيلم بسازم
سوفيا لورن و کارلو پونتي
مهمان رييس جمهور تيتو و يووانکا بروز بودند
اين سوفيا است
او را به بريوني برديد ؟ بله
من يک بار و بار ديگر هم، وليکو بولاژيچ
من زياد حرف زدم
اما وليکو نه
زيبا بود ؟ کي ؟
سوفيا لورن بله بود
مقداري گُنده بود ولي خب
اورسون ولس
معمولا بزرگي مردان را با توجه به قدرت رهبريشان اندازه مي گيرند
آشکار است
که امروزه مهمترين مرد جهان رييس جمهور تيتو مي باشد
دولت تمامي خدمات ممکن را به فيلمسازان ارايه مي کرد
اگر صد تانک يا هواپيما مي خواستند برايشان فراهم مي شد
لازم نبود کارگردان را سر صحنه ببريم زيرا به من اعتماد داشت
اينها را خودم گرفته ام
از تصاوير پانوراما که همه منظره را نشان مي دهند، خوشم مي آيد
رودخانه، درياچه، کوهستان و جنگل ها را مي شناختم
به همين دليل مي گويم
که جنگل هاي مقدونيه بهتر بودند
مثلا بخاطر فيلم امپراطوري کوبلاي خان
قصر متعلق به سال 1200 کوبلاي خان در پکن را بازسازي کرديم
در نهايت معلوم شد که پول انگيزه سياسي انجام اينکار بوده است
زيرا کشور دچار کمبود ارز شده بود
کمپاني هاي توليدي کمک بزرگي براي کشور بودند
مي دانستيم به آمدنِ خارجي ها نيازمنديم
زيرا با خودشان دلار وارد کشور مي کردند
هر روز به افراد و سياهي لشکر بيشتري نياز پيدا مي کرديم
بگذار داخل شويم ممکن نيست
ديروز گفتي، امروز دستيار مي خواهيد فردا بياييد
سرويس امنيتي کشور اغلب فيلم ها را چک مي کردند
يا اينکه چکار مي کنيد و چه کساني در محل حضور دارند
شما اين شخص هستيد ؟ هستم
خدا من را بکشد اگر حرفهايم دروغ باشند
استيفان پترويچ
که نماينده اصلي آوالا فيلم و دستيار کارگردان بود
هميشه مي خواست در نقش ها بازي کند
صبر کن، صبر کن دوست من
شما نگاه سردِ يک دروغگو را داريد
آنها جمله را کوتاه کردند : و گرنه بايد اينطور مي شد
شما نگاه سردِ يک سارق و دروغگو را داريد
درآمد خوبي از فيلم ها داشتيم
حيف که ديگر فيلم نساخته
و آوالا فيلم بر آستان فروپاشي قرار گرفت
آوالا فيلم ديگر در ليستِ استوديوهاي فيلمبرداري نيست
اين يک نمونه با کيفيت
از بخش دکور آوالا فيلم بوده که براي فيلم کشتي هاي بلند ساختند
اين لباسِ سرکرده وايکينگ ها است
که بخصوص براي فيلم کشتي هاي بلند مهيا ساختيم
آنزمان سال 1962 بود و الان 2006 است
يعني اين لباس پنجاه سال دوام آورده
و هنوز هم در تبليغات تلويزيوني ازش استفاده مي کنند
گنجه لباس هاي آوالا فيلم بسيار غني بود
اينهم لباس شاهزاده ميلان اوبرنويچ
که حداقل در 20 فيلم سينمايي بکار برده شده
نوار را بده
وقتي آنتوني هاپکينز براي فيلمبرداري جنگ و صلح به بلگراد آمد
همکاران قابل اعتمادِ ما کارها را سازمان داده
و فيلم و سريالِ جنگ و صلح
دنيا را فتح نمود
درسته ؟ دقيقا
لابراتور مرکزي آوالا فيلم تا اطلاع ثانوي برق ندارد
دَن تانا تهيه کننده
وقتي به اين مکان زيبا مي نگرم در واقع شوکه مي شوم
که چقدر زشت و ژوليده و خرابه شده
بخاطر ساخت اينجا اينهمه کار و پول صرف شد
خيلي غم انگير است که اين مکان در حال ويراني است
ما مبارزه کرده ايم بخاطر سرپا نگه داشتن اينجا
و جلوگيري از تخريب آن
با اينحال اکنون خرابه شده
ليست فيلم هايي را که رييس جمهور از سال 1949 نگاه کرده
نگه داشته ام
ياداشت هاي مربوط به هر سال حفظ شده اند
داخل آنها نوشته
که 8801 فيلم را براي او نمايش داده ام
هر روز بهمراه راننده مي رفتيم جستجوي فيلم
اول مي رفتيم سراغِ موراوا فيلم
اگر آنجا چيزي نمي يافتيم روانه آوالا فيلم مي شديم
هر روز دو ساعت در طول بلگراد مي رانديم
فيلم هاي خوب هر روز گير نمي آمد
بعضي اوقات ذهنم به گريه مي افتاد زيرا چيزي پيدا نمي شد
اغلب از سينماهاي بوگراد و يادران فيلم تهيه مي کردم
نمايش فيلم ها شب ساعت 9 به پايان مي رسيد
لذا هر بار دو فيلم گير آورده
و به محل اقامت رييس جمهور مي بردم
هنگام کار همش اينجا و آنجا مي رفتم
رييس جمهور چند سال پيش يک فيلم را ديده بود
فکر کردم متوجه نمي شود
: او يکدفعه گفت اين را که ديده ايم
: گفتم رفيق رييس جمهور
اگر هم ديده باشيم خيلي وقت گذشته
: جواب داد پنج سال
دفتر يادداشت را نگاه کردم
واقعا 5 سال پيش آن را ديده بوديم
جالب بود
از اين محل خوشت مي آيد ؟ بله
مالک اينجا کيست ؟ دولت
روزهاي جواني گرم و طولاني
اولين عشق اولين بارش برف
گذشته ها را بخاطر مي آورم
زماني که همه چيزها را ساختيم
همه چيز
گردان به پيش
جوانان رو به جلو
گردان به پيش
کساني که ميهن را از صميم قلب مي سازند
آينده کشور در دستاني توانمند و نيک قرار مي گيرد
ما نبايد هراسان شويم
از اينکه بعد از مرگمان کشور چه مي شود
زيرا اينجا نسلِ جواني بوده که مي تواند يوگسلاوي را رهبري کند
ملت هايي که چنين جواناني دارند نبايد از آينده هراسان گردند
ملت هايي که چنين جواناني دارند
نبايد نگران آينده باشند
ملت هايي که چنين جواناني دارند
نبايد نگران آينده باشند
آنوقت ها شما هنوز بدنيا نيامده بوديد ولي آن کشور، سرزمين خوبي بود
آنجا بيشمار خانه ساختيم
مردمانش درس خوانده
کار کرده، عشق ورزيده و مسافرت مي رفتند
آمفي تئاتر پولا کرواسي – پولا
صنعت سينماي يوگسلاوي آنقدر فيلم ساخته بود
که مي بايست در جايي به مردم نشان داده شوند
نه فقط در سينماها و در ازاي پول
بلکه بخاطر مردم و بالا بردن آگاهي شان
جشنواره فيلم يوگسلاوي
مدت زيادي است که شهر پولا نبوده ام
ولي از آنجا خاطراتِ قشنگي برايم باقي مانده
آنزمان، در دوران طلايي سينماي يوگسلاوي مي زيستيم
به جلو
فيلم يوگسلاوي اعتبار اجتماعي پيدا نمود
وقتي در آمفي تئاتر شهر پولا فستيوال فيلم برگزار کردند
آنجا را پر از صندلي کرده و سنِ نمايش و پرده سينما ساختند
مهمانان گرامي تماشاگران ارجمند
شب بخير به فستيوال فيلم پولا خوش آمديد
فضا عالي بود
آنجا پر از کارگردان بازيگر و توليد کننده فيلم بوده
و مهمانان نيز از اقصي نقاط جهان آمده بودند
محل فستيوال آکنده از مردم بوده
و تعداد تماشاچيان هر شب بين 15 – 10 هزار نفر مي شد
سلام ملوس
شهرم آواز سر داده
تو به من ارزاني داشتي
قلبِ پر از رؤياهايت را
سال سينمايي چطور بوده ؟
همه فيلم ها را ديده ام حتي فيلم هاي اخير را
بازيگران مثل هر سال خوب هستند
تنها مشکل اينست که کدامشان جايزه را مي گيرد
برنده شدن در فستيوال فيلم پولا
مثل برنده شدنِ جايزه اسکار در آمريکا بود
اگر مدال طلا را در پولا مي گرفتي گرفتن کار تضمين مي شد
اين حتمي بود
اين يکي از جوايز طلايي است جايزه نقره اي هم همين شکل است
عشق و مُد
ترانه و بازي
از همه آن ها خوشم مي آيد
در پولا پايگاه نيروي دريايي وجود داشت
لذا اگر بليط ها خوب به فروش نمي رفتند
کشتي هاي جنگي دو تا سه هزار ملوان را سينما آورده
و آنها نيز در اونيفورم سفيد براي فيلم ها کف مي زدند
فضا بسيار عالي بود
در مراسم افتتاحيهِ چهاردهمين جشنواره فيلم يوگسلاوي
، رييس جمهور همسرش يووانکا
و تعداد ديگري از مقامات شرکت داشتند
جزاير بريجوني – کرواسي اقامتگاه مارشال تيتو
محلِ قرار گرفتن پولا مناسب بود
همچنين در نزديکي آن اقامتگاه بريجونيِ رييس جمهور بود
از آنجا که جشنواره در پولا برگزار شد
لاجرم به ديدار رفيق رييس جمهور تيتو رفتيم
او قبل از نمايش فيلم ها در فستيوال آنها را نگاه کرده
و نظر خود را اعلان مي کرد
جاسوس اصلي که اطراف را بو مي کشيد
مسئولِ پروژکتور بريجوني بود
آن مرد، لِکا ما را پيش تيتو برد
او همچنين رابط بين تيتو و رسانه ها بود
فقط توانستيم نظر تيتو را
، در مورد فيلم ها و بازيگران از زير زبانش بيرون بکشيم
همه موفق به ديدار با لِکا نشدند
لذا از زبان کساني که او را ديده بودند حرفهايش را شنيديم
البته بعدا در پولا همه مي دانستند که لِکا از تيتو چي شنيده
وقتي در پولا شايعه شد : که تيتو گفته بود
، باتا بهترين بازيگر است او موفق به دريافت جايزه شد
وقتي به يووانکا گفتم که باتا ژيوجينويچ مي خواسته بريجوني را ببيند
: او پرسيد چرا با خودت نياوردي
گفتم که من اختيار ندارم تا کسي را بريجوني بياورم
يووانکا براي شبِ بعد يک مهماني با حضور باتا ترتيب داد
مهمترين رويداد جشنواره
دعوت هيئت ها به حضور تيتو در بريجوني بود
مدير کميته جشنواره فرانس شتيگليچ
مدال طلايي آمفي تئاتر را به رييس جمهور تحويل داد
تيتو يکبار همه کارگردان ها را به بريجوني دعوت کرد
من، ساشا پتروويچ فاديل هادژيچ و فرانس اشتيگليچ
وضعيت سينما و فيلم را برايشان تشريح کرده
و سعي کرديم پشتيباني او را براي ديدگاه هايمان جلب نماييم
وليکو بولاژيچ
باتا ژيوجينويچ
آنجا همراه باتا ژيوجينويچ گيله دوريچ نيز حضور داشت
که براي تيتو چاپلوسي کرده
و موجباتِ انبساط خاطرش را فراهم مي کردند
باتا گفت : رفيق رييس جمهور شما خانه زيبايي داريد
: تيتو در جواب گفت اينجا ملکِ دولت است
بعد باتا گفت : پس با همسرم براي تعطيلات اينجا مي آييم
سپس معلوم شد که تيتو مي خواهد تا من جوک هايي را تعريف کنم
که از زبان خودش شنيده بودم
متوجه شدم
که داخل بوته ها و روي شاخه هاي خميده درختان، ميکروفن وجود داشته
و دارند حرفهاي ما را گوش مي دهند
لذا از صحبت کردن خودداري نمودم
گفتم : بخاطر حرفهايم دستگير مي شوم : تيتو در جواب گفت
دستگير نمي شوي من در اين کشور فرمان مي دهم
: سپس تيتو از من سؤال کرد براي آينده چه فيلمي مي سازم
جواب دادم نبرد پلِ رودخانه نرتوا
آنجا يک مبارزه انساني بود
که براي نجات جان زخمي ها صورت گرفت
و اين قضيه الهام بخش من براي خلق يک فيلم حماسي بود
تيتو به فکر فرو رفت
همه ساکت مانديم
: بعد گفت نظر دستيارانم فرق مي کند
ولي هر طور دوست داري عمل کن
ديدم که وليکو بولاژيچ پيش تيتو رفته و در گوشش نجوا کرد
رييس جمهور برگشته و من را نگاه کرد
پيشخدمت اشاره کرد تا نزديک تر بروم
وقتي پيش رييس جمهور رسيدم او گفت
که فيلمِ نبرد پل رودخانه نرتوا را مي خواهد
زيرا نسل هاي آينده بايد تاريخ کشورشان را ياد بگيرند
و آوالا فيلم هم بايد در ساختِ آن شرکت کند
همچنين خودش با آنها تماس گرفته
و از محل بودجه مبلغ 400 ميليون دينار به آنها مي دهد
مردم در کنار جاده گردهم آمده اند
تا به استراتژي نبرد پل رودخانه نرتوا احترام بگذارند
نبردي که 35 سال قبل صورت گرفت
زنده باد رفيق تيتو
رييس جمهور تيتو به محل سنگ يادبود در ساحل نرتوا مي رسد
سنگي که روي آن : جمله تاريخي اش حک شده است
زخمي ها را جا نمي گذاريم
رييس جمهور مشعل پيروزي ابدي را روشن نمود
فيلم سينمايي نبرد پل رودخانه نرتوا 1969
فيلمبردار، توميسلاف پينتر و کارگردان، وليکو بولاژيچ
وقايع جنگ هايي را از بالاي رودخانه ضبط مي کنند
که سرنوشت انقلاب ما را رقم زدند
اينجا صحنه هايي را فيلم مي گيريم
که پارتيزان هاي نستوه براي نجات 4500 زخمي مي رزمند
کار فيلمبرداري در کوه هاي بوسني شانزده ماه طول کشيد
يعني آنقدر طولاني شد
که دو نسل از جوانان خدمت سربازي را تمام کردند
در ساخت دراماتيک ترين فيلم يوگسلاوي
ستارگان سينماي جهان و مشهورترين بازيگران يوگسلاوي شرکت داشتند
استعدا منحصر بفرد بولاژيچ کاملا در فيلم منعکس شده
و صحنه هاي او احساسات تماشاگران را بيدار مي کند
او واقعا يک استعداد کم نظير بوده
که بعد از سيسيل بلونت دوميل مشابه اش پيدا نشده است
با افتخار ظاهر شويد
وزير سخنراني کرده و اين اتفاق هر روزه نيست
برادران چيتنيک گوش دهيد
بزودي سرِ تيتو ! زير پاهاي من مي افتد
بازيگران خارجي در بريجوني به مهماني رييس جمهور رفتند
رييس جمهور براي آنها از روزهاي جنگ و تصميم خودش
براي فريب دشمن توسط نابودي پل نرتوا
و ساخت يک پل جديد براي نجات زخمي ها، تعريف نمود
بازيگران به سخنان تيتو در مورد وقايع جنگ گوش داده
تا آنها را روي نوارهاي فيلم منتقل کنند
فرار کن فرار کن
آتش
به سرود نياز داريم سرود بخوان
زخمي ها سرود بخوانيد
محو و نابود باد خشونت و بي عدالتي
حق قضاوت تنها با خلق هاي محروم است
اي شب ظلماني از ما دور شو
خورشيد آزادي بايد طلوع کند
عدالتِ غصب شده را
به ما بر گردانيد
چه خبره ؟ نمي دانم
حمله
سليمان مِمو بگيچ
سال 1968 اينجا فيلمبرداري را شروع کرديم
کارگردان فيلم وليکو بولانچي، اهل مونته نگرو بود
او براي فيلمش به يک فلوت نواز نياز داشت
وقتي ازش پرسيدم که چرا بايد دوباره بزنم
در جواب گفت که نتوانسته خوب فيلم بگيرد، لذا دوباره نواختم
همين
بزرگترين کمپاني هاي جهان نيز نمي توانستند اينقدر وسايل داشته باشند
هل دهيد
حتي يانکي ها نيز قطعا نمي توانستند
اينهمه هواپيما و تانک و توپي را که در فيلم ديده مي شوند
داخل رودخانه انداخته و از بين ببرند
ولي ما توانستيم
زيرا تيتو بما اجازه داده بود
هر کاري که خواستيم، انجام داديم حتي پل را هم نابود کرديم
وقتي همراه گروه فيلمبرداري به شهر يابلانيسا رفتم
تصميم به نابودي پل در هنگام فيلمبرداري گرفتم
پل چي ؟
منفجر کنيد
پل ؟
اگر پل واقعي را منفجر نمي کرديم
فيلم آنقدر خوب از کار در نمي آمد
چرا اينجا جمع شده ايد ؟ ولادو، پل را منفجر کن
ايوان، بايد پل را منفجر کنيم اين دستور تيتو است
آماده ايم
اول تست هاي آتشکاري را انجام داديم
يعني جايي که نور و دود را آزمايش کرده
تا طوري نشود که در فيلمبرداري آنچه را خراب مي کرديم، ديده نشود
همزمان شش دوربين را بکار گرفتيم
فيلمبرداري آغاز شد لحظاتي کاملا دراماتيک
سپس شانس خودمان را امتحان کرديم
انفجار کاملا موفقيت آميز بود
متخصصان تست هاي آتشکاري روسي و آلماني بوده
و فيلمبردارها نيز افراد بومي بودند
پل را با حضور چند دوربين منفجر کرديم
دوربين ها انفجار را ضبط کردند
ولي هيچکدام لحظه سقوط پل به درون رودخانه نرتوا را نگرفتد
داخل فيلم ديده مي شود اين يک ماکت کوچک بود
نه ماکت کوچک نبود
ماکت کوچک را در تست قبلي نابود کرديم
بله آنجا پل واقعي را منفجر کرديم
به مردم محلي پيشنهاد کردم
تا در ساحل رودخانه موزه يا رستوران بسازند
تا توريست ها را وسوسه نمايد
نمي دانم توريست ها جذب آنجا شدند يا نه
ولي شنيدم که افراد زيادي براي عکاسي آنجا رفته اند
البته نمي دانم هنوز خرابه هاي پل باقي مانده
و اينکه کسي مراقب آنها مي باشد يا نه
اين را هم خبر ندارم که آيا توريست ها آنجا مي روند يا نه
بوسني - يابلانيسا سال 2008
بنام تمامي ما متولدين دهه هاي 50
اين آواز را به افتخار تيتو نوشتم
نه گذشته را بياد دارم و نه جنگ هاي دوردست را
زيرا بعد از آنها بدنيا آمده ام
اما در پيشِ رويمان
هنوز مبارزه هست
زيرا گردابي قدرتمند ما را تهديد مي کند
مي دانم که هنوز بايد انتظار صدها حمله را کشيد
چرا که مجبور به دفاع از صلح هستيم
مي توان به ما اعتماد کرد
بعضي ها گمان مي برند يک جريان اشتباه ما را بر دوش گرفته
افتخار و عزت براي شما
ولي جايي در اعماق قلبمان شعله هاي آتش نفير مي کشند
ما آن را به شما گفته و از اين بابت مطمئن هستيم
مي توان به ما اعتماد کرد
بعضي ها گمان مي برند جرياني اشتباه ما را بر دوش گرفته
زيرا موزيک گوش داده و راک مي نوازيم
ولي جايي در اعماق قلبمان شعله هاي آتش زبانه مي کشند
ما آن را به شما گفته و از اين بابت مطمئن هستيم
مي توان به ما اعتماد کرد
تو رزمنده اي
اي مردم پل را از نو بسازيد
فيلم سينمايي پل رودخانه نرتوا بسيار موفق از کار درآمده
و نامزد دريافت اسکار شد
همچنين بعد از نمايش در اروپا موفق ترين فيلم جهان گرديد
رييس داوران فستيوالِ مونت کارلو دوستِ پابلو پيکاسو بود
او براي پيکاسو تعريف کرده بود
که يک فيلم جالب ديده
و از او پرسيده بود که آيا مي تواند از نبرد پل رودخانه نرتوا تابلو بکشد
همانطور که مي بينيد پيکاسو آن تابلو را کشيد
او دوست بولاژيج بوده
و به نبردهاي پارتيزاني علاقمند مي باشد
اين دومين و آخرين لوحه اي بود که او مي ساخت
اولين را سال 1928 براي بونوئل ساخته بود
و اين دومين لوحه در طول حيات حرفه ايش بود
بين سال هاي 1970 – 1948 حتي يکبار هم تعطيلات نرفتم
مي بايست سال 1970 بازنشسته مي شدم
ژنرال بلانويچ : رفت به تيتو گفت
، رفيق رييس جمهور کونستانتينويچ الکساندار لِکا
به سن بازنشستگي رسيده
رفيق تيتو : به موضوع فکر کرده و گفت
بازنشسته اش کنيد
تا همراه من ! در کار بماند
اينجا ساعتي است
که هديه گرفتم
: پشت آن نوشته تيتو
موفقيت بزرگ فيلم نبرد پل رودخانه نرتوا
تيتو را متقاعد نمود که شخصيت او در فيلم ظاهر شود
ولي سؤال اين بود چه کسي نقش تيتو را بازي مي کند
قيافه تيتو چگونه است ؟
مطمئنا او هم سبيل هايش مثل استالين است
فيلم سينمايي نبرد سوتجسکا – 1972
تيتو بازيگر را انتخاب کرد
اينکار معمولا بر عهده کارگردان است
ولي به اين خاطر که تيتو در قيد حيات بود
خودش انتخاب را انجام داد
ريچارد برتون قبل از فيلمبرداري به ديدار تيتو رفته
و آن ها چندين بار همديگر را ملاقات کردند
برتون روشي را انتخاب نمود تا با آن نقش تيتو را ارايه کند
ولي قبل از شروع آن را با تيتو در ميان گذاشت
همسر رييس جمهور تيتو
از بازيگران مشهور، اليزابت تايلور و ريچارد برتون استقبال نمود
ريچارد برتون نقش مارشال تيتو را در فيلم نبرد سوتجسکا بازي مي کند
خوش آمديد
بزودي اونيفورمِ فرمانده عالي ما را به تن مي کني
از لحاظ روحي آماده شده ايد ؟ بله، ديروز اونيفورم را امتحان کردم
از چي آن خوشت مي آيد ؟ کاملا اندازه است
مهم بود که به زخمي شدن تيتو در نبرد سوتجسکا اشاره مي شد
شايد تاريخ طور ديگري رقم مي خورد اگر تيتو در آن نبرد جان مي باخت
اين نبرد يکي از مهمترين وقايعِ دوران زندگي اش بود
او خودش فيلمبرداري را پيگيري مي کرد
، همچنين فيلم نامه ها را خوانده ماتريال ها را نگاه کرده
و نظراتش را ارايه مي کرد
رفيق تيتو انگليسي ها آمده اند
جبهه کجاست ؟ نزديک آلماني ها
آلماني ها کجا هستند ؟ همه جا
پيام براي تيتو است ... خودم ببرم ؟ نمي خواهم به آنها اعتماد کنم
باور نکردني اند
بلاخره طياره ها را بالا فرستاديد
کسي زنده مانده است ؟ کسي زنده است ؟
مکالمات رييس جمهور تيتو
با خدمه فيلمِ نبرد سوتجسکا
: ستانه دولانس
صحنه زخمي شدن تيتو چيزي کم دارد
کسي پيشِ تيتوي زخمي نمي آيد
: تيتو کسي نيامد
ولي من رفتم ببينم کسي از بقيه زنده مانده
واقعا کسي پيش من نيامد
: دولانس خيلي خب، رفيق تيتو
البته شما و گروه کوچکي که آنجا بودند موضوع را مي دانيد
، ولي تماشاچيان تعجب مي کنند چرا کسي به کمک تيتو نمي آيد
آنها نمي توانند موضوع را درک کنند
: تيتو صحنه را تغيير نمي دهيم
آلماني ها بعد از بمباران از ما استقبال نکردند
آنها احمقند
از امروز راضي هستيد ؟ بله
کار چشمگيري انجام نداديم لذا زود گذشت
حمله کنيد
مردمانِ عجيبي هستند
برنده جشنواره بيستم فيلم پولا
کارگردان نبرد سوتجسکا ستايپ دليک بود
تماشاگران جشنواره همه برندگان را شديدا تشويق نمودند
رياست جمهوري رفيق ژوزف بروز تيتو را
براي دوران غير محدود اعلان مي دارم
رفيق تيتو با شما پيمان مي بنديم
با شما پيمان مي بنديم
که هرگز از راهتان عدول نکنيم
تيتو و يوگسلاوي نمادهاي موفقيت بودند
هر کجا مي رفتي سيل مهمانان جاري بود
ما بشدت مورد احترام جهانيان بوديم
زنده باد مارشال تيتو
تيتو ... آزادي
تيتو را مبارزه به ما ارزاني داشته
تيتو را هنگام بازديد از آمريکا ملاقات کردم
سال 1974 ستارگان هاليوود به افتخار تيتو مراسم گرفتند
به من گفت : با زبان صرب – کرواتي صحبت کنيم يا انگليسي
گفتم : هر طور دوست داريد او نيز صرب – کرواتي را انتخاب کرد
بعد گفت که زبان صرب – کرواتي را خوب بلد است و اينکه من اهل کجايم
گفتم : اهل يوگسلاوي هستم و سال 1952 به آمريکا آمده ام
: او پرسيد از دست من در رفتي ؟
: وقتي قبول کردم، گفت جاي تو بودم، همين کار را مي کردم
دن تانا
معذرت چطور ؟
رستوران دن تانا آمريکا - هاليوود
معذرت، آقاي اسپيلبرگ امشب نمي توانم کمک تان کنم
سال 1952 از يوگسلاوي فرار کرده و هنگام بازگشت در 1975
ديدم زندگي مردم خوب شده
باور نمي کردم که دوران کمونيسم ! اينهمه دستاورد داشته است
بچه ها تعطيلات را در سواحل و کوهستان ها گذرانده
و آموزش و بهداشت رايگان بودند
نمي فهميدم که چطور ممکن است ! همه چيز رايگان باشد
و اين موفقيت قطعا نمي توانست ! واقعي باشد
شايد هم آن دوران وام مي گرفتند و الان دارند بازپرداخت مي کنند
مشکلي نيست
اين عبارت نشانه اينست
که همه چيز در بهترين حالت بوده و نبايد در مورد آن بيشتر بگوييم
بعضي مسايل مشخص را نمي شد در موردشان حرف زد
بخصوص عليه رييس جمهور
مثلا در مورد رکود اقتصادي نبايد چيزي مي گفتيم
فيلمسازان هميشه نگران بودند
که اگر اشتباهي بکنند
آنها را بعنوان دشمن کشور ! قلمداد نمايند
برداشتِ آن دوران من اين بود که
سوسياليسم بعنوان يک عقيده خوب است
ولي آن را اشتباه پياده مي کنند
هنر بايد انتقادي باشد
زيرا وقتي در مورد دوران تيتو مي گوييم
مي توانم بگويم که بعضي چيزها اشتباه بودند
زندگي حرفه اي من بد به پايان رسيد
شهردار بلگراد، برانکو پرشيچ دوستم بود
او سال 1972 : به من زنگ زد و گفت
کارها را خراب کردي و آنها قاطي کرده اند
لذا بهتر است فورا استعفا داده و فلينگ را ببندي
فورا گمشو
افراد تازه کاري وارد آوالان فيلم شده
که ريسک سياسي نمي کردند
رفيق فرمانده
کشور داراي محدوديت هاي سختي بوده
که نمي بايست در يک کشور آزاد وجود مي داشتند
ولي بهرحال هنوز هم اکثريت مردم
آن دوران را بر ذلت کنوني ترجيح مي دهند
آن دوران حق و حقوقي داشتم که اکنون در سايه کاپيتاليسم محو شده اند
آخرين بار که براي رييس جمهور فيلم نمايش دادم
پشت سر او کنار پروژکتور ايستاده بودم
او مدام پاهايش را دست مي کشيد
فکر کردم که تا پايان فيلم دوام نمي آورد
بعد گفت : لِکا تمامش کن پايم درد مي کند
، دکترها آمدند
او را به شهر ليوبليانا برده
و ديگر هرگز نديدمش
مراسم خاکسپاري مارشال تيتو هشتم مه 1980
تيتو درگذشت ولي راهش ادامه دارد
در قلب هاي ما اندوهي سنگين بيتوته کرده
ديروز ... در کلينيک مرکزي ليوبليانا
براي شرکت در خاکسپاري رفيق تيتو حدود 350 کيلومتر پياده رفتم
او رهبري کارزماتيک بود
بعضي اوقات لج ما را در مي آورد با اينحال واقعا دوستش داشتيم
چهارم مه 1980 ... ناقوس ها فغانِ مرگ ابرمرد را سر دادند
داخل هيأت داورانِ جشنواره فيلم کن بودم
وقتي که خبر درگذشت تيتو را شنيدم
: همه بفکر فرو رفتند بعد از تيتو يوگسلاوي چه مي شود
زيرا اين اعتقاد وجود داشت که او اتحاد کشور را حفظ کرده بود
از چهارم ماه مه 1980 به چهارم ماه مه 1991
سي و هشتمين جشنواره فيلم پولا
از 26 ژوئيه تا دوم اوت برگزار شده
و آماده سازي ها در جريان مي باشد
خيلي خوشحال مي شويم اگر اروپا
در عوض بياد داشتن و يادآوري اختلافاتِ بين اقوام سرزمين ما
خاطراتي خوب از جشنواره اي منظم بخاطر سپارند
در مخيله کسي نمي گنجيد که همه چيز با اين سرعت فرو بپاشد
ولي حقيقت اين بود که خانه و کاشانه ما مين گذاري شده بود
جشنواره پولا بيست و ششم ژوئيه 1991
جشنواره را ملغي کرده و بجاي آن از بشريت مي خواهيم
تا صدايشان را بلند کرده و عليه خشونتي بايستند
که هويت وجودي ما را تهديد مي کند
تابستانِ همان سال جنگ يوگسلاوي آغاز شد
الان چه ... تئوري هاي انقلاب تو ما را به کجا برده است ؟
اکنون، انقلاب و خاطرات اين دوره از ميان ما رخت بر مي بندند
فداکاري تو براي مردم مسئوليتي بوده که همه ازش فراري اند
انقلاب تو اينجا مانده و مثل ما به بوته فراموشي سپرده مي شود
متأسفانه پايان اين داستان غمگين است
نمي خواهم من را احساساتي بنامند
ولي هر بار که خرابه آوالا را مي بينم گريه ام مي گيرد
زيرا قديم ها يادآور پارک روم بود
تصوير يوگسلاوي، زندگي در آنجا و اينکه چه نوع کشوري بود
با قديمي شدن فروپاشي دايم تيره و مات تر مي گردد
بنظرم آن تصوير، داخل مه شده و باد نسيان سراغ سرزميني مي آيد
که روزگاري کاملا روي پاي خود ايستاده
و بخاطر اينهمه خوشبختي مورد ستايش واقع گرديده بود
بيننده گرامي ! فيلم هنوز ادامه دارد
پدر پارتيزان ها چکار مي کردند ؟
سرگردان يوگسلاوي بودند
برده ها قيام کرده اند
چطور اتفاق مي افتد ؟
آنها از هر جهت به آلمان ها حمله مي کنند
يک سوم نيروهاي ما از بين رفته اند ولي مبارزه ادامه دارد
کمونيسم چيست ؟ اينکه همه با هم برادرند
چه انديشه زيبايي آيا همه زندگي را در بر مي گيرد ؟
چرا با خودت کلنجار مي روي ؟
خفه شو من از اين چيزها نمي ترسم
نمي توان صد تا فرمانده داشت
تو فرمانده ما نيستي بلکه تصميمات ما را اجرا مي کني
اينقدر دراماتيک نباشيد ولي زياد هم کمدي نيست
: بايد بگويم من را خشنود مي کنيد
مردم شما به کسي نياز دارند ! تا برايشان لالايي بخواند
مرد جوان از دوران کنوني راضي هستيد ؟
آيا خوب نجنگيديم ؟ و شما انقلابي هستيد
ما از خودمان دفاع مي کنيم
سال ها جنگيده ايم ولي جنگ را بياد ندارم
جنگ حقيقي ترين چيز است
به ياد پدرم
آزادي يا برده داري حقيقت يا دروغ و عشق يا نفرت
فقط اينها وجود دارند
و زندگي نيز در فاصله بين آنها جريان دارد
همه کمونيست ها گم شويد
گفتي که بعد از جنگ نسل هاي آينده دنيايي نوين مي سازند
ما کمونيست هستيم رفيق تيتو
شاهين دوباره پرواز مي کند پايان پيام
لطفا گوش کنيد
آنها گمان مي کنند پارتيزان ها از بين رفته اند
اول اين فيلم را نگاه مي کنيم
بعد از آن مي خنديم و گپ مي زنيم
شروع کن
هي، تو که آنجايي ... شروع کن
مترجم : بنياد کارلوس فريدون حسين زاده